• İbn Ataullah İskenderi'nin (ks) Hikem-i Ataiyye adlı tasavvuf klasiği
    • Sultan II. Abdülhamid Han'ın devam ettiği Şazeli tekkesi Zâfir Efendi Tekkesi (Ertuğrul Tekke)
    • II. Abdülhamid Han'ın Şazeli şeyhi Muhammed Zafir Efendi (ö.1903) ve kardeşleri
    • Şâzeli tarikatına mensup Osmanlı padişahı II. Abdülhamid Han
    • Unkapanı Şâzeli tekkesi (Şazeli Tekke Camii olarak bilinmektedir.)
    • Gaziantepli Kadiri-Şazeli şeyhi Hasan Arslan Hocaefendi (ö.2011)
    • ŞAZELİ ismi marka olarak TÜRK PATENT ENSTİTÜSÜ'ne 10 yıllığına tescil ettirildi!
    • Buna göre, bir başkası tarafından bu isim kullanılarak matbaa, TV, radyo, gazete, dergi, yayınevi, takvim vd. bilumum basım-yayım, eğitim-öğretim, kültür hizmetleri gerçekleştilemez.
Şâzeliyye Tarikatı

Şazeli İcazeti Alan Diğer Tarikat Şeyhleri

Sa'diyye tarikatına ait olan Hasîrîzade Tekkesi'nin kurucusu ve ilk şeyhi olan Mustafa İzzi Efendi'ye, Unkapanı Şazeli Dergahı'nın 4. şeyhi Abacı Hafız Mehmed Rumi Efendi (ö.1863) Şazeliyye'den icazet vermiştir. Hâsırizade Tekkesi'nin Mustafa İzzi Efendi'den sonraki şeyhi Ahmed Muhtar Efendi (ö.1901) de Şazeliyye'den icazet ve hilafet almıştır.
 

Hasîrizâde Mehmed Elif Efendi (1850-1927) Osmanlı döneminde aynı zamanda Şazeli şeyhidir. İstanbul Sütlüce’deki Hasîrîzâde Dergâhı’nın son şeyhi, âlim ve şairdir. Büyük dedesi Şeyh Halil Efendi “Hasırcı Şeyh” diye tanınmış, soyundan gelenlere de Hasîrîzâdeler denilmiştir. Babası Şeyh Ahmed Muhtar Efendi’den (ö. 1901) 1880’de Sa‘diyye tarikatı hilâfeti aldı. Babasından Şazeliyye icazet ve hilafeti de almıştır. Elif Efendi ayrıca, dergâhı ziyaret eden Şâzeliyye’nin Medeniyye kolunun kurucusu Şeyh Muhammed Zâfir el-Medeni’nin (ö.1903) halifesi İbrâhim el-Berrâde’den Şâzelî-Medenî hilâfeti aldı. Böylece İmam Şazeli'ye iki silsileden bağlanmıştır. Elif Efendi, Yenikapı Mevlevîhânesi Şeyhi Osman Selâhaddin Dede’nin Mesnevî derslerine devam ederek mesnevîhan icâzeti ve Mevleviyye hilâfeti aldı. Elif Efendi Hasîrîzâde Dergâhı’nda, 1880 yılından itibaren, tekkelerin kapatılışına kadar (1925) şeyhlik görevinde bulundu. Bir müddet Meclis-i Meşayih reisliği de yaptı. 3 Ocak 1927 Pazartesi günü vefat etti. Tekkesi ile Mahmud Ağa Camii arasındaki hazîreye defnedildi.


                                 Mehmed Elif Efendi
                                              Mehmed Elif Efendi


                                      Elif Efendi (Hasirizade) Dergahı

Nakşibendiyye şeyhi İstanbullu Şeyh Ahmed Hüdaverdi en-Nakşibendî (ö.1810), Unkapanı Şazeli Tekkesi ilk şeyhi Ahmed Şem'î Efendi'den hilafet almıştır.

Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi
 
Gümüşhaneli Ahmed Ziyaeddin Efendi (ö.1893) Nakşibendiyye ve Şazeliyye başta olmak üzere birçok tarikatın icazetini, 1848'de, Trablusşam müftüsü olarak tanınan Şeyh Ahmed el-Ervâdî'den (ö.1858) almıştır. Pîr Şazelî gibi ilme çok önem vermiş; bu sebeple Levâmiu'l-ukûl isimli eserinde (I, 30) kendisini "tarikaten Nakşbendi, meşreben Şazeli" diye takdim etmiştir. Halifelerinden Trabzonlu Hafız Es'ad Efendi'ye (ö.1914) Şazeliyye tarikatı üzere icazet vermiştir.
 
Şeyh İbrahim Berade, II. Abdülhamid döneminde İstanbul'a geldiğinde henüz Şeyh Zafir Tekkesi (Beşiktaş Ertuğrul Tekkesi) inşa edilmediği için Yenikapı Mevlevihanesi'nde misafir olmuş, burada Şazeli ayini icra etmiş ve bu dönemde Yenikapı Mevlevihanesi şeyhi Osman Salahaddin Efendi'ye Şazeliyye icazeti vermiştir.

İstanbul, Fatih’teki Tahir Ağa Dergahı’nın son postnişini olan Ali Behçet Efendi (1860-1935) cami-i turuk bir zattır. Yani birden çok tarikattan icazet ve hilafet almıştır. O, Yenikapı Mevlevihanesi’nde mukim Muhaddis Şeyh Mustafa Şani el Mağribi’den hadis ve Fütuhat-ı Mekkiyye okumuş, Şazeli tarikatı üzere hilafet almıştır.

Unkapanı Ahmed Buhari Dergahı'nın son şeyhlerinden Ali Rıza es-Sa'dî (ö.1924), Alibeyköy Şazelî Tekkesi şeyhi Ahmed İzzi Efendi'den Şazeliyye icazeti almış, Unkapanı Şazeli Tekkesi son şeyhi Çerkeşli Bekir Sadık Efendi'ye Şazeliyye ve Nakşibendiyye icazeti vermiştir.
 
Nakşibendiyye tarikatının Müceddidiyye kolu şeyhlerinden Mehmed Emin-i Tokâdî (ö.1745), Mekke'de muhaddis ve sufi Şeyh Ahmed en-Nahlî el-Mekkî'den (ö.1717) Şazeliyye tarikatı icazeti almıştır.
 
Şazeliyye müntesiplerinden, ilim âleminde en çok tanınan kişi ise, tarikat icazetini Hüseyin el-Ezherî'den alan "yeni ilm-i kelâm" hareketinin en meşhur temsilcisi İzmirli İsmail Hakkı'dır (ö.1946).
 
Kaynak:
Hür Mahmut Yücer, Osmanlı Toplumunda Tasavvuf (19. Yüzyıl), İstanbul: İnsan yay. 2. bs. 2004, s. 609-610, 611, 602
Halil İbrahim Şimşek, Mehmed Emin-i Tokâdî: Hayatı ve Risaleleri, İstanbul: İnsan yay., 2005, s. 25-27
Hüseyin Kurt, Hasırîzâde Mehmed Elif Efendi'nin Hayatı, Eserleri ve Tasavvufi Görüşleri (Yayınlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2003, s. 86-97
İrfan Gündüz, Gümüşhanevi Ahmed Ziyaüddin (Hayatı-Eserleri-Tarikat Anlayışı ve Halidiyye Tarikatı), İstanbul: Seha nşr. 1984, s. 32-33, 39, 44-52, 63, 161

Nihat Azamat, “Elif Efendi, Hasirizade”, DİA, Cilt: 11, sayfa: 37-38

Şâzelî Şeyhler