Dağıstan'da Şâzeliyye tarikatının bilinen ilk temsilcisi Şeyh Seyfullah Kadı Başlarov'dur. Tam ismi Mücahid Mir Halid Seyfullah b. Hüseyin Başlarov Kumûkî en-Nakşibendî eş-Şâzelî el-Kâdirî'dir.

1850 veya 1853'te doğdu, 1919'da vefat etti. Şeyh Zeynullah Resulev'den (ö.1917) Nakşibendî tarikatı icazetini; Astrahan'da sürgünde iken, 1915 yılında, Şeyh Muhammed Salih b. Abdülhalik'ten Şâzeliyye tarikatı icazetini aldı.

*

Şeyh Seyfullah Efendi'nin halifesi, Şeyh Hasan Hilmi Dağıstânî'dir.

Tam ismi: Hasan Hilmi Efendi bin Muhammed bin Hüseyin el-Kahî ed-Dağistânî en-Nakşibendî eş-Şazelî el-Kadirî'dir.

1852 yılında Dağıstan'ın Kahib köyünde doğdu.

Şeyh Seyfullah Efendi ona ayrıca Sahih-i Buhârî, Mişkâtü'l-Mesâbîh, Delâilü'l-Hayrat, Tarîku'l-Âliye, Bürdetü'ş-Şerîfe, Hizbü'l-İmam en-Nevevî icazetleri de verdi.

Şeyhi Seyfullah Efendi vefat edince, Şeyh Hasan Hilmi Efendi, Dağıstan’da Nakşî-Şâzelî tarikatlarında icazetli tek şeyh olarak kaldı. Sözlü olarak Kâdirî tarikatından da icazetli olduğu halde yazılı belgesi olmadığı için Şeyh Hasan Hilmi Efendi o tarikatta müritlere seyrüsülük yaptırmadı.

1937 yılında Bolşevikler tarafından tutuklanarak ölüme mahkûm edildi. Kabrinin yeri hala bilinmemektedir.

*

Şeyh Seyfullah Kadı Başlarov ve halifesi Şeyh Hasan el-Kahi’nin zikir uygulaması cehri zikirdi. İç içe oluşturulan halkalardaki müritler el ele tutuşurlar ve şeyh, halkanın ortasında durarak zikri yönetirdi.

Didem Çatalkılıç, "Dağıstan'da Şazeliyye Tarikatının Kurucusu: Seyfullah Kadı Başlarov", Sufi Araştırmaları, Sayı: 18

Halim Gül, "Nakşi-Halidi Şeyhi Hasan Hilmi Dağıstani'nin Hayatı, Eserleri ve Nefs ile İlgili Görüşleri", İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 1, 2016, s. 116-137


Şeyh Seyfullah Başlarov


Şeyh Hasan Hilmi Dağıstani